Mua bán trả góp đã thành một xu hướng bán hàng trong những năm qua. Vậy, nếu Vay trả góp không trả được bị xử lý ra sao ? Trách nhiệm trả nợ khi mất khả năng thanh toán ? ... và các vấn đề khác liên quan sẽ được TIN LUẬT tư vấn và giải đáp cụ thể:
1. Bị xử lý thế nào khi vay trả góp mà không trả được nợ?
Trả lời:
Khoản 1 Điều 468 Bộ luật dân sự năm 2015 có quy định về lãi suất vay như sau:
Điều 468. Lãi suất
1. Lãi suất vay do các bên thỏa thuận.
Trường hợp các bên có thỏa thuận về lãi suất thì lãi suất theo thỏa thuận không được vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay, trừ trường hợp luật khác có liên quan quy định khác. Căn cứ tình hình thực tế và theo đề xuất của Chính phủ, Ủy ban thường vụ Quốc hội quyết định điều chỉnh mức lãi suất nói trên và báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.
Trường hợp lãi suất theo thỏa thuận vượt quá lãi suất giới hạn được quy định tại khoản này thì mức lãi suất vượt quá không có hiệu lực.
2. Trường hợp các bên có thỏa thuận về việc trả lãi, nhưng không xác định rõ lãi suất và có tranh chấp về lãi suất thì lãi suất được xác định bằng 50% mức lãi suất giới hạn quy định tại khoản 1 Điều này tại thời điểm trả nợ.
Như vậy, mức lãi suất cho vay cao nhất trong giao dịch dân sự mà Bộ luật Dân sự 2015 cho phép đó là tối đa 20%/năm, trường hợp các bên có thoả thuận về lãi nhưng không xác định rõ lãi suất và có tranh chấp thì mức lãi suất được xác định là tối đa 10%/năm tại thời điểm trả nợ. Tuy nhiên, mức lãi suất nói trên chỉ áp dụng trong hợp đồng vay dân sự, không áp dụng trong hợp đồng vay tín dụng với một bên là tổ chức tín dụng, trường hợp bạn vay của tổ chức tín dụng thì mức lãi suất ở đây chịu sự điều chỉnh của Luật Các tổ chức tín dụng.
Thưa luật sư, xin hỏi: Tháng 10-2014 tôi có vay của Công ty vpbank số tiền 31000.000 trả trong 36 tháng lãi suất 2,17% mỗi tháng trả 1425000 nhưng dạo gần đây do làm ăn thua lỗ tôi không thể trả được số tiền phải trả hàng tháng. Vậy mong luật sư tư vấn giúp xem nếu không trả được tôi sẽ bị làm sao hoặc tôi có thể xin khất hoãn trả trong ba tháng được không?
=> Bạn có thể làm đơn xin gia hạn nợ với ngân hàng, xin ngân hàng xem xét xem trường hợp của bạn có thể miễn giảm lãi suất được không. Trường hợp này nếu bạn không trả được thì ngân hàng có thể kiện bạn ra tòa, tuy nhiên bạn cần lưu ý, mức lãi suất 20%/năm tương ứng với 1,67%/tháng chỉ áp dụng trong trường hợp bạn vay của cá nhân hoặc 1 tổ chức không có chức năng cho vay tin dụng, còn với ngân hàng, mức lãi suất cho vay tuỳ theo từng khoản vay, gói vay của ngân hàng đó và được quy định tại Luật Các tổ chức tín dụng nên khi bị ngân hàng khởi kiện, bạn sẽ vẫn phải trả với mức lãi suất trên, trừ trường hợp giữa bạn và ngân hàng có thoả thuận không phải trả lãi.
Thưa luật sư, xin hỏi: Chị của em có vay trả góp, do không có khả năng chi trả nên bị ghép vào nợ xấu nhóm 5, vậy có ảnh hưởng đến người thân vay vốn không, vì ba em đang dự tính vay thế chấp tài sản vậy có được hỗ trợ cho vay không?
=> Chị của bạn vay bị ghép vào nợ xấu nhóm 5 là việc của cá nhân chị bạn, không liên quan đến bố bạn.
Thưa luật sư, xin hỏi: Em có mua một chiếc điện thoại trả góp với trị giá là 6,5 triệu, góp trong vòng 6 tháng, mỗi tháng góp 1,2 triệu, mà sau khi mua xong, em không có khả năng chi trả, đến nay đã trễ hẹn 2 tháng. Bên công ty điện thoại cứ gọi điện đòi hoài, em không nghe máy, rồi gọi cho người thân của em nữa, còn dùng những lời nói xúc phạm, còn đòi kiện ra tòa nữa. Trường hợp của em nên xử lý như thế nào? Nếu bên kia kiện ra tòa thì em sẽ bị xử phạt như thế nào ạ?
=> Trường hợp này nếu bạn không trả được thì ngân hàng có thể kiện bạn ra tòa, phần lãi suất ngân hàng cho nếu vượt quá mức lãi suất cho phép thì số tiền lãi mà quá với lãi nhà nước quy định sẽ được trả vào phần nợ của bạn. Bạn phải trả số nợ còn lại.
Thưa luật sư, xin hỏi: Tôi mua điên thoại trả góp tôi đã góp 3 kỳ rất đúng hẹn . Nay điện thoại tôi đang nghe bị nổ vỡ màn hình Tôi mang đi bảo hành thì không được bảo hành . Vậy tôi muốn hỏi tôi không trả góp nữa có được hay không?
=> Điện thoại của bạn bị hỏng màn hình nếu không thuộc trường hợp được bảo hành thì công ty không bảo hành cho bạn. Vậy bạn vẫn phải trả góp số tiền còn lại.
Thưa luật sư, xin hỏi: Em có đứng ra vay trả góp cho 1 người bạn. tại tin tưởng quá nên không viết giấy tờ gì hết, vay 12 tháng và mỗi tháng đóng 2 triệu. nhưng đến tháng thứ 6 rồi mà mới trả 3 tháng thôi. Em đòi mãi mà vẫn không chịu trả, hẹn tùm lum hết ạ. Tại em đứng tên nên ngân hàng tất nhiên sẽ chỉ đòi em, bây giờ em muốn tố cáo người đó thì phải làm sao ạ?
=> Bạn chuẩn bị đơn tố cáo, bằng chứng và bản sao có công chứng giấy tờ nhân thân của bạn rồi nộp đơn tố cáo cho công an.
Thưa luật sư, xin hỏi: Đầu năm 2012 tôi có mua 1 chiếc máy tính trả góp, trả trong vòng 9 tháng, tôi đã trả đến tháng thứ 6 và còn nợ lại số tiền 3.000.000 không thanh toán đủ số tiền đó đến nay. công ty tài chính việt sgvf và nay đã đổi tên thành hd saigon. thông tin tôi đăng kí là chính xác, khoảng thời gian đầu thì tôi bị gọi điện thoại và có người tìm đến nhà nhưng tôi đi làm xa rồi, khoảng 1 năm trở lại đây tôi không thấy họ gọi điện thoại hay tìm đến nhà tôi nữa, trong trường hợp này tôi có bị xử lý hình sự không?
=> Bạn xác nhận lại phía bên ngân hàng, thỏa thuận xem có thể trả được không. Nếu trong khoảng thời gian bạn đi làm xa ngân hàng đã khởi kiện thì bạn phải chịu trách nhiệm trong trường hợp này.
Thưa luật sư, xin hỏi: Tôi là giáo viên tại QN. Chiều nay trường tôi có tiếp một đoàn tiếp thị bán hồng sâm Hàn Quốc, theo như giới thiệu thì công ty có văn phòng đại diện tại ĐN. Sau khi quảng cáo sản phẩm (do người đàn ông Hàn Quốc giới thiệu, có phiên dịch) thì họ có bán trả góp mỗi hộp hồng sâm 2 lọ với giá 4,8 triệu (đã giảm 50%) trong vòng 10 tháng. Thật sự thì lương giáo viên eo hẹp nhưng vì nghĩ uống sâm sẽ tốt cho sức khỏe nên có 4 người đã đăng kí mua và kí vào hợp đồng, trả tháng đầu tiên 480.000đ. Quả thật chúng tôi sai lầm khi không đọc kĩ hợp đồng, trong đó ghi trong vòng 7 ngày nếu trả lại sản phẩm phải chịu mất 20% giá trị, nếu sau 7 ngày là 50%. Khi họ đi rồi thì có người vào mạng đọc tin tức biết rằng nhiều nơi cũng bị lừa như vậy, thật sự giá cả không như vậy mà chất lượng không ai đảm bảo. Chúng tôi rất hoang mang. Xin hỏi luật sư nếu chúng tôi trả lại sản phẩm cho họ, thậm chí mất luôn khoảng tiền đã đóng và thôi không thực hiện hợp đồng nữa được không? Họ có kiện chúng tôi không? Nếu bị kiện chúng tôi sẽ bị pháp luật xử như thế nào?
=> Trường hợp của bạn vì hợp đồng hai bên đã kí và không vi phạm pháp luật nên nếu muốn trả lại bạn phải thực hiện theo hợp đồng. Nếu không đúng bạn sẽ phải chịu trách nhiệm trước pháp luật vì hành vi vi phạm hợp đồng.
2. Mua hàng trả góp nhưng chưa đóng hết giờ bị kiện thì thế nào?
Luật sư tư vấn:
Về mặt pháp lý bạn có nghĩa vụ trả nợ. Vì vậy bây giờ để tránh bị cơ quan nhà nước cưỡng chế thực hiện nghĩa vụ trả tiền thì bạn phải tiến hành thỏa thuận trả tiền cho bên kia trong thời gian sớm nhất.
Nếu bên kia khởi kiện bạn ra Tòa án thì bạn có thể bị khấu trừ thu nhập hàng tháng để trả nợ. Bạn cũng có thể sẽ bị kê biên tài sản để thu hồi nợ.
Thưa luật sư, xin hỏi: Mẹ em có cho 1 người chú mượn số tiền là 30trieu mà không có viết giấy ghi nợ hay bằng chứng viết tay nào, khi nghe mẹ em kể thì em có gọi cho người đó và đã ghi âm lại cuộc nói chuyện, cuộc nói chuyện đó có nooj dung đầy đủ về số nợ, ngày mượn, vậy đoạn ghi âm đó có được coi là bằng chứng để đua ra toà ko ạ!
=> Trong tin nhắn điện thoại người đó có thừa nhận về việc vay nợ nhưng bạn phải chứng minh được rằng đó là số điện thoại của người đó và do chính người đó nhắn tin. Trường hợp này bạn có thể khởi kiện được.
Hồ sơ khởi kiện gồm:
- Đơn khởi kiện (Mẫu đơn)
- Các giấy tờ liên quan đến vụ kiện ( giấy tờ sở hữu nhà, đất, hợp đồng liên quan…)
- Đối với cá nhân: Giấy chứng minh nhân dân, hộ khẩu (bản sao có công chứng).
- Đối với pháp nhân: Giấy tờ về tư cách pháp lý của người khởi kiện, của các đương sự và người có liên quan khác như: giấy phép, quyết định thành lập doanh nghiệp, giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh; điều lệ hoạt động, quyết định bổ nhiệm hoặc ủy quyền đại diện doanh nghiệp (bản sao có công chứng).
- Bản kê các giấy tờ nộp kèm theo đơn kiện (ghi rõ số bản chính, bản sao).
Lưu ý: Các giấy tờ nêu trên là văn bản, giấy tờ tiếng nước ngoài đều phải được dịch sang tiếng Việt Nam. Do cơ quan, tổ chức có chức năng dịch thuật, kèm theo bản gốc.
Thưa luật sư, xin hỏi: Em có chơi biêu hụi với bà H mỗi tháng là 3 triệu gồm 16 tay biểu = 48 triệu. sau khi hai bên thỏa thuận trừ tiền lời còn lại đến ngày 15/10/2015 thì trút ống. Tuy nhiên trong quá trình đóng biêu thì bà H sinh con không đi thử biểu được, chồng bà H đã trực tiếp đi thu của em và cùng nhiều người khác nữa. cho đến cuối tháng 10/2015 bà H tự tử chết không chịu trả tiền cho bất cứ con biêu nào, trong khi đó chồng bà H nói là không biết nên không trả. (trước khi bà H chết có viết cho e tờ giấy là có chồng biêu mỗi tháng là 3 triệu 16 tay và cho đến ngày 15/10/2015 là trút ống sau khi trừ lời còn lại 43 triệu. nhưng giấy ghi lại không có chữ ký của hai bên). vậy thưa luật sư có hướng nào để khởi kiện ông chồng trả nợ không ?
=> Trường hợp này nếu bạn có nhân chứng xác nhận việc bà H nợ tiền bạn hoặc có băng ghi âm, ghi hình chứng minh bà H có nợ tiền bạn thì bạn mới có thể khởi kiện yêu cầu chồng bà ấy thực hiện nghĩa vụ trả tiền trong phạm vi mà chồng bà H hưởng di sản thừa kế. Nếu bạn không có bất kỳ bằng chứng, nhân chứng nào thì bạn không thể đòi lại được số tiền này.
3. Không trả được tiền mua điện thoại trả góp là tội gì?
Luật sư tư vấn:
Trường hợp của Bạn, nếu bạn luôn có ý định muốn trả hết số tiền còn lại, không bỏ trốn khỏi nơi cư trú để nhằm không trả lại số tiền vay, không dùng thủ đoạn gian dối để lừa bên cho vay,... thì Hành vi không trả được tiền theo đúng hạn của Bạn chỉ là hành vi vi phạm nghĩa vụ dân sự, cụ thể là nghĩa vụ trả nợ. Bởi vì:
"Điều 453. Mua trả chậm, trả dần
1. Các bên có thể thỏa thuận về việc bên mua trả chậm hoặc trả dần tiền mua trong một thời hạn sau khi nhận tài sản mua. Bên bán được bảo lưu quyền sở hữu đối với tài sản bán cho đến khi bên mua trả đủ tiền, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.
2. Hợp đồng mua trả chậm hoặc trả dần phải được lập thành văn bản. Bên mua có quyền sử dụng tài sản mua trả chậm, trả dần và phải chịu rủi ro trong thời gian sử dụng, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.
Như vậy, pháp luật không quy định cụ thể về vấn đề thanh toán trong hợp đồng mua trả chậm, trả dần. Tuy nhiên, vì hợp đồng của bạn là hợp đồng mua bán, chúng ta có thể áp dụng quy định của Bộ luật Dân sự 2015 về hợp đồng mua bán như sau:
Hợp đồng mua bán tài sản quy định tại điều 430 Bộ luật dân sự giữa Bạn và Công ty hoặc cửa hàng bán điện thoại, tiền mua được Công ty cho bạn vay trả:
"Điều 430. Hợp đồng mua bán tài sản
Hợp đồng mua bán tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên bán chuyển quyền sở hữu tài sản cho bên mua và bên mua trả tiền cho bên bán.
Hợp đồng mua bán nhà ở, mua bán nhà để sử dụng vào mục đích khác được thực hiện theo quy định của Bộ luật này, Luật nhà ở và luật khác có liên quan."
"Điều 440. Nghĩa vụ trả tiền
1. Bên mua có nghĩa vụ thanh toán tiền theo thời hạn, địa điểm và mức tiền được quy định trong hợp đồng.
2. Trường hợp các bên chỉ có thỏa thuận về thời hạn giao tài sản thì thời hạn thanh toán tiền cũng được xác định tương ứng với thời hạn giao tài sản. Nếu các bên không có thỏa thuận về thời hạn giao tài sản và thời hạn thanh toán tiền thì bên mua phải thanh toán tiền tại thời điểm nhận tài sản.
3. Trường hợp bên mua không thực hiện đúng nghĩa vụ trả tiền thì phải trả lãi trên số tiền chậm trả theo quy định tại Điều 357 của Bộ luật này."
Ngay sau khi bạn trả đủ số tiền mua điện thoại thì hợp đồng mua bán điện thoại chấm dứt theo quy định tại điều 422 Bộ luật dân sự do các bên đã thực hiện xong quyền và nghĩa vụ:
"Điều 422. Chấm dứt hợp đồng
Hợp đồng chấm dứt trong trường hợp sau đây:
1. Hợp đồng đã được hoàn thành;
2. Theo thỏa thuận của các bên;"
Từ đó, Bạn chỉ còn nghĩa vụ trả nợ theo hợp đồng trả chậm, trả dần đối với công ty cho vay và việc Bạn không trả được nợ theo hợp đồng chỉ là hành vi vi phạm nghĩa vụ dân sự.
- Bạn cần phải trả lời rõ với Công ty cho vay về tiến độ trả nợ và khẳng định là sẽ trả hết gốc và lãi.
Theo đó, khi Bạn đến mua điện thoại thì công ty vay đã có ở cửa hàng điện thoại hợp theo sự hợp tác từ trước với cửa hàng điện thoại, để cho khách hàng mua điện thoại trả góp là bạn vay tiền, để trả tiền điện thoại. Ngay sau khi Công ty cho Bạn vay trả tiền cho Cửa hàng điện thoại, thì Hợp đồng mua bán điện thoại của bạn được chấm dứt do các bên đã thực hiện xong nghĩa vụ trả tiền và giao điện thoại. Súc đó, Bạn chỉ còn nghĩa vụ trả nợ gốc và lãi đối với công ty cho Bạn vay theo thời gian và mức lãi trong hợp đồng vay để trả góp.
Và đến nay, Bạn không trả nợ đúng hạn theo hợp đồng vay đó là Bạn đã vi phạm nghĩa vụ trả tiền đối với công ty cho vay. Hành vi này chỉ là hành vi vi phạm pháp luật dân sự, vi phạm nghĩa vụ dân sự được quy định trong Bộ luật dân sự và chỉ phải chịu trách nhiệm dân sự là phải trả nợ gốc cộng lãi trong hạn và lãi nợ quá hạn theo quy định tại điều 466 Bộ luật dân sự:
Điều 466. Nghĩa vụ trả nợ của bên vay
1. Bên vay tài sản là tiền thì phải trả đủ tiền khi đến hạn; nếu tài sản là vật thì phải trả vật cùng loại đúng số lượng, chất lượng, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.
2. Trường hợp bên vay không thể trả vật thì có thể trả bằng tiền theo trị giá của vật đã vay tại địa điểm và thời điểm trả nợ, nếu được bên cho vay đồng ý.
3. Địa điểm trả nợ là nơi cư trú hoặc nơi đặt trụ sở của bên cho vay, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.
4. Trường hợp vay không có lãi mà khi đến hạn bên vay không trả nợ hoặc trả không đầy đủ thì bên cho vay có quyền yêu cầu trả tiền lãi với mức lãi suất theo quy định tại khoản 2 Điều 468 của Bộ luật này trên số tiền chậm trả tương ứng với thời gian chậm trả, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác.
5. Trường hợp vay có lãi mà khi đến hạn bên vay không trả hoặc trả không đầy đủ thì bên vay phải trả lãi như sau:
a) Lãi trên nợ gốc theo lãi suất thỏa thuận trong hợp đồng tương ứng với thời hạn vay mà đến hạn chưa trả; trường hợp chậm trả thì còn phải trả lãi theo mức lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 của Bộ luật này;
b) Lãi trên nợ gốc quá hạn chưa trả bằng 150% lãi suất vay theo hợp đồng tương ứng với thời gian chậm trả, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.
Thứ hai, là vì Bộ luật hình sự không có quy định tội "Không trả nợ đúng hạn" và vì Bạn không có ý thức gian dối hay lạm dụng trong việc vay tiền trả góp để chiếm đoạt tiền của Công ty cho vay. nên bạn không phải chịu trách nhiệm hình sự về hành vi lừa đảo hoặc lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản được quy định trong Bộ luật hình sự.
Trường hợp này, Công ty cho vay chỉ có thể yêu cơ quan Nhà nước duy nhất có thẩm quyền để buộc Bạn phải trả nợ đó là Tòa án, theo trình tự Tố tụng dân sự.